ภริยาประธานาธิบดี เซเลบริตี้ฮอลลีวูด ไปจนถึงพิธีกรและผู้ก่อตั้งมูลนิธิ ล้วนมีกรุกระเป๋าหรูติดบ้าน โดยมี ‘Hermès Birkin’ เป็นเพชรหัวมงกุฎประจำกรุ โดยที่เจ้าของพากระเป๋าเฝ้าประคบประหงมราวกับเครื่องรางศักดิ์สิทธิ์ แต่ผู้หญิงคนหนึ่งทำตรงข้ามทุกอย่าง จนกระเป๋าหรูที่มี waiting list ยาวข้ามปีมีสภาพเหมือนผ่านสงครามอ่าว สงครามยูเครน และสงครามอิหร่าน แอลพาชม Hermès Birkin ของ Jane Birkin เจ้าของชื่อกระเป๋ารุ่นดัง เหตุไฉนจึงเป็นกระเป๋าที่แพงที่สุดในโลกที่มีมูลค่าถึง 10.1 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือแค่ 336.9 ล้านบาทเอง!
Birkin ร่างแรกบนถุงอาเจียน
ต้นยุค 1980s บนเที่ยวบินจากลอนดอนสู่ปารีส เจน เบอร์กิน นักร้อง/นักแสดง/คุณแม่ลูกอ่อนชาวอังกฤษและ ‘It Girl’ เจ้าของสไตล์ ‘กระเซอะกระเซิงอย่างมีเสน่ห์’ พยายามโกยข้าวของที่หล่นกระจายจากตะกร้าหวายคู่ใจ ซึ่งถูกคนรักถอยรถทับจนเยิน
Photo: Leonard de Raemy
ผู้โดยสารที่นั่งข้างๆ เห็นเข้าถึงกับจุ๊ปากว่า “คุณน่าจะมีกระเป๋าที่ดีกว่านี้นะ”
“ถ้า Hermès ทำกระเป๋าใหญ่กว่า Kelly 4 เท่า แต่เล็กกว่ากระเป๋าลากครึ่งหนึ่ง ฉันคงซื้อแหละ” เจนตอบ
“อ่า…เหรอ พอดีว่าผมคือ Hermès” ผู้โดยสารที่นั่งข้างเจนแสดงตนว่าคือ Jean-Louis Dumas ผู้บริหารสูงสุดของ Hermès ในยุคนั้น
ฌอง-หลุยส์นำภาพสเกตช์ ‘กระเป๋าที่ผู้หญิงอยากได้ โดยเฉพาะพวกแม่ๆ’ ที่เจนตวัดร่างลงบนถุงอาเจียนที่เสียบอยู่หลังที่นั่งไปทำกระเป๋าต้นแบบ ซึ่งอ้างอิงจากกระเป๋าไซซ์ใหญ่รุ่น Haut à Courroies ที่เมซงออกแบบไว้ใส่อานม้ามาปรับให้เข้ากับร่างกระเป๋าในฝันของเจน
ในปี 1985 เจนได้รับกระเป๋าหนังลูกวัวสีดำจาก Hermès ซึ่งทางเมซงขออนุญาตใช้นามสกุลของเธอไปตั้งเป็นชื่อกระเป๋าที่ในเวลาต่อมากลายเป็นสัญลักษณ์ขั้นสุดของความหรูหราและอภิสิทธิ์
กระเป๋าที่คนทั้งโลกรู้ราคาแล้วต้องอุทานว่า “กระเป๋าอะไรแพงเท่าบ้าน”
กระเป๋าที่โลกรู้จักในนามว่า ‘Birkin’
Birkin ของ Jane Birkin
ในขณะที่เจ้าของ Birkin คนอื่นพากระเป๋าไปนอนอย่างสงบร่มเย็นในห้องแอร์ รองถุงกันฝุ่นอย่างดี หาซื้อที่ดันทรงให้กระเป๋าไม่เสียรูป (จนมีธุรกิจผลิตที่ดันทรงกระเป๋าเฉพาะรุ่น)
แต่เจนมอง Birkin เป็นกระเป๋าที่มีไว้ใช้งาน เหมือนดังที่เธอบอกฌอง-หลุยส์ ดูมาส์ไปทุกประการ คือมีไว้ใส่ข้าวของ ตั้งแต่วรรณกรรม War and Peace บุหรี่ เศษเหรียญ กระดาษทิชชู ไปจนถึงของใช้สำหรับลูกน้อย
Birkin ใบแรกของโลกที่เจนนำออกประมูลเพื่อสมทบทุนให้กับองค์กรการกุศลนั้น Sotheby’s นำไปโชว์ในสภาพเดิมโดยไม่ผ่านการ ‘โม’ เพื่อให้เห็น Birkin ของเจนที่แท้ทรูว่าต้องห้อยที่ตัดเล็บ(!) ฮาร์โมนิกาจิ๋ว ลูกปัด เครื่องราง และสติ๊กเกอร์ประเด็นทางสังคมและสิทธิมนุษยชนที่เจนสนับสนุน (เช่น ยุคหนึ่ง Birkin ของเจนแปะหน้าอองซานซูจี)
เจนน่าจะเป็นคนแรกๆ ที่ ‘อุ้ม’ กระเป๋า ท่าสุดฮิปของคนเก๋ๆ ในยุคนี้ เพราะ Birkin ของเจนแทบจะปริแตกจากการที่เจนใส่ข้าวของเหมือนแบกบ้านของเธอไว้ทั้งหลัง ขนเอาบทบันทึกชีวิต อุดมการณ์ และศรัทธาของเธอไปไหนต่อไหน
Birkin ของเจนจึงเต็มไปด้วยร่องรอยของชีวิตที่ถูกใช้ หนังที่แทรกเรื่องราวไว้ตามรอยยับ
เจน เบอร์กินพอใจจะมอง Birkin เป็นเพียงกระเป๋าและการที่ Hermès บริจาคเงินราว 40,000 ยูโรต่อปีให้แก่องค์กรการกุศลที่เธอเลือก เพื่อเป็นการตอบแทนการใช้นามสกุลของเธอเพียงเท่านั้น เธอก็พึงพอใจแล้ว
เบื้องหลังตัวเลข $10.1 ล้านของ Jane Birkin’s Birkin
เดือนกรกฎาคม ปี 2025 Sotheby’s Paris ประมูล Hermès Birkin ใบแรกของโลกของเจน เบอร์กิน ในราคา 10.1 ล้านเหรียญ สร้างสถิติกระเป๋าที่มีราคาแพงที่สุดในโลก
แม้ Birkin ของเจน เบอร์กินไม่มีคุณสมบัติที่นักสะสม Hermès แสวงหา กล่าวคือไม่ใช่หนังจระเข้หิมาลายัน ไม่ใช่รุ่นประดับเพชร แถมสภาพห่างไกลเกินกว่าสมบูรณ์แบบไปหลายโยชน์
แล้วนักสะสมซื้ออะไร?
Catherine Bénier ผู้ประมูล Birkin ของเจนในปี 2000 และครอบครองกระเป๋าประวัติศาสตร์นี้นานถึง 25 ปีก่อนนำออกประมูลไปในปี 2025 ทิ้งข้อความถึงเจ้าของใหม่ไว้ว่า
“…เพียงคิดว่ากระเป๋าใบนี้ไม่ได้เป็นของฉันอีกต่อไป ฉันก็รู้สึกคิดถึงเสียแล้ว แต่ขณะเดียวกัน ฉันก็มีความสุขอย่างยิ่งที่รู้ว่ามันได้พบกับบ้านหลังใหม่ที่พร้อมจะรักและดูแล…ฉันขออวยพรให้เจ้าของคนใหม่มีความสุขกับกระเป๋าใบนี้ มากเท่ากับความสุขที่มันเคยมอบให้ฉันตลอดหลายปีที่ผ่านมา”
Birkin ใบแรกของโลกกลายเป็นสัญลักษณ์ที่บ่งบอกสถานะทางสังคมอันทรงพลังที่สุดในโลกแฟชั่น อุตสาหกรรมที่ให้ค่ากับความประณีต งานฝีมือ วัสดุหายาก และชื่อชั้นของแบรนด์
แต่ตัวเลข 10.1 ล้านเหรียญที่คนยอมจ่ายให้กับ Birkin สุดเยินของเจน เบอร์กิน บ่งบอกเช่นกันว่า มีคนที่ปรารถนาจะครอบครอง ‘เรื่องราวที่ไม่มีใครทำซ้ำได้’
ในกรณีนี้คือ ‘จุดกำเนิด Hermès Birkin’
Hermès อาจผลิต Birkin ที่แพงกว่านี้ได้ แต่ยากจะสร้าง Birkin ที่มีคุณค่าทางวัฒนธรรมมากกว่าใบต้นฉบับ
ต่อให้ใช้หนังเอ็กโซติกเกรดพรีเมียมกว่า ติดเพชรเยอะกว่า หรือใช้เวลาทำนานกว่า
ยิ่งเจน เบอร์กินได้จากไปแล้ว
คุณค่าของเรื่องราว ประสบการณ์ชีวิต และ ‘ต้นฉบับ’ จึงยิ่งทรงคุณค่าในยุคที่ทุกอย่างผลิตซ้ำได้ไวจากเครื่องจักรและเอไอ
Birkin ที่จะมีหนึ่งเดียวตลอดกาล
เจนมักเล่าเรื่องนี้ให้ใครๆ ฟังว่า เวลาเจอเจ้าหน้าที่ที่ด่านตรวจคนเข้าเมือง พวกเขาเห็นนามสกุลเธอแล้วมักถามเสมอว่า
“Birkin…ที่เหมือนชื่อกระเป๋าน่ะเหรอ”
และเจนมักตอบว่า “นั่นละๆ เดี๋ยวกระเป๋าก็จะไปร้องเพลงแล้ว”
เจน เบอร์กิน มีผลงานแสดงภาพยนตร์ ละคร และภาพยนตร์สั้นราวๆ 95 เรื่อง โดยเฉพาะ Blow-Up (1966) ผลงานมาสเตอร์พีซของผู้กำกับชั้นครู Michelangelo Antonioni
ในฐานะนักร้อง เจนมีสตูดิโออัลบั้มนับสิบซึ่งครอบคลุมช่วงเวลาหลายทศวรรษ ตั้งแต่ Jane Birkin & Serge Gainsbourg (1969) จนถึง Oh! Pardon Tu Dormais… (2020)
โดยเฉพาะ Je t’aime… moi non plus (1969) เพลงที่เธอร้องคู่กับ(อดีต)คนรัก Serge Gainsbourg แม้ถูกแบนในหลายประเทศ เพราะเสียงร้องกระเส่าของเธอกับแซร์จ (ซึ่งสะเทือนโสตประสาทวาติกันอย่างยิ่ง) แต่กลับยิ่งดันให้เพลงนี้ฮิตติดชาร์ต และกลายเป็นหนึ่งในเพลงฝรั่งเศสที่ดังที่สุดตลอดกาล
“พอฉันตายไป ผู้คนคงไม่ได้จำฉันจากเพลง Je t’aime… moi non plus หรอก” เจนเคยให้สัมภาษณ์อย่างติดขำในช่วงบั้นปลายชีวิต
“บางทีคนอาจพูดถึงแต่ กระเป๋านั่น ด้วยซ้ำ”
เจนเคยกลัวว่าผู้คนจะลืมเลือน Jane Birkin ที่เป็นศิลปินและมนุษย์ที่มีเลือดเนื้อจริงๆ แล้วไพล่ไปจดจำได้เพียง Birkin ที่เป็นกระเป๋า
ทว่า ผลการประมูล Hermès Birkin ใบแรกของโลกที่ทำราคาสูงเป็นประวัติการณ์ถึง 10.1 ล้านเหรียญอาจทำให้เธอนอนตายตาหลับ
ที่คนแย่งกันประมูลซื้อ Birkin ไม่ใช่เพราะมันเป็นกระเป๋ารุ่นดัง
แต่พวกเขาจำเพาะเจาะจงอยากได้ Birkin ใบที่มีอักษรย่อ J.B
ผู้คนจึงไม่ได้จดจำ Birkin ผ่านนามสกุลของเธอ โลกจดจำเจน เบอร์กิน ผ่าน กระเป๋านั่น ต่างหาก.
Text: Suphakdipa Poolsap